Rynek pierwotny to sprzedaż nowych mieszkań przez deweloperów, a rynek wtórny to odsprzedaż mieszkań przez dotychczasowych właścicieli. W II kwartale 2026 roku średnie ceny ofertowe w Krakowie były prawie równe (16 915 zł/m² na rynku pierwotnym i 16 838 zł/m² na wtórnym), a ceny transakcyjne różniły się o 883 zł/m² (NBP).
Para ogląda mieszkanie z drugiej ręki, a tydzień później makietę nowego osiedla. Cena za metr wygląda w obu miejscach podobnie. O wyborze decydują więc umowa, sposób płatności i termin wprowadzenia się.
Grupa Gamp pomaga kupującym w Krakowie na obu rynkach. W tym wpisie zestawiamy ceny z kilku źródeł oraz różnice w umowach, płatnościach i terminach; przy rynku pierwotnym podajemy przepisy. Ceny według dzielnic opisaliśmy osobno we wpisie o cenach mieszkań w Krakowie według dzielnic.
Według NBP średnia cena ofertowa w Krakowie wynosiła w II kwartale 2026 roku 16 915 zł/m² na rynku pierwotnym i 16 838 zł/m² na wtórnym. Ceny transakcyjne były jednak niższe na obu rynkach. Na pierwotnym wyniosły 15 898 zł/m², a na wtórnym 15 015 zł/m². Na rynku wtórnym transakcje zamykały się więc o 10,8% poniżej ceny z ogłoszenia, a na pierwotnym o 6,0%.
| Wskaźnik, II kwartał 2026 (NBP) | Rynek pierwotny | Rynek wtórny |
|---|---|---|
| Średnia cena ofertowa | 16 915 zł/m² | 16 838 zł/m² |
| Średnia cena transakcyjna | 15 898 zł/m² | 15 015 zł/m² |
| Różnica ceny transakcyjnej do ofertowej | 6,0% | 10,8% |
Różnica cen transakcyjnych między rynkami wynosi 883 zł/m² (15 898 – 15 015). Przy mieszkaniu o powierzchni 50 m² daje to 44 150 zł. Używamy danych transakcyjnych, ale również ofertowych.
W złotych widać to na przykład przy mieszkaniu o powierzchni 50 m². Na rynku wtórnym cena ofertowa daje 841 900 zł, a transakcyjna 750 750 zł, czyli o 91 150 zł mniej. Na pierwotnym natomiast cena ofertowa wynosi 845 750 zł, a transakcyjna 794 900 zł, czyli o 50 850 zł mniej. Rachunek opiera się na średnich NBP, więc dla konkretnego mieszkania wynik będzie inny.
Nowsze dane podaje RynekPierwotny.pl. We wrześniu 2026 roku średnia cena ofertowa nowych mieszkań w Krakowie wyniosła tam 17 207 zł/m². To o 4% więcej niż rok wcześniej. Według Otodom sprzedane we wrześniu mieszkania deweloperskie kosztowały jednak średnio 17 828 zł/m² (01.10.2026).
Źródła podają różne liczby, ponieważ mierzą różne rzeczy. NBP podaje średnie ceny z ofert i z transakcji. RynekPierwotny.pl podaje ceny ofertowe nowych mieszkań, a Otodom z kolei ceny sprzedanych mieszkań deweloperskich.
Zakup od dewelopera podlega ustawie deweloperskiej, natomiast zakup z drugiej ręki opiera się na Kodeksie cywilnym i księdze wieczystej. Kupujący odczuwa to najmocniej w pięciu miejscach:
| Kryterium | Rynek pierwotny | Rynek wtórny |
|---|---|---|
| Umowa | Umowa deweloperska w formie aktu notarialnego (art. 40 ust. 1) | Akt notarialny (art. 158 KC), zwykle poprzedzony umową przedwstępną |
| Płatności | Przy umowie deweloperskiej wpłaty na rachunek powierniczy po zakończeniu etapów budowy (art. 8) | Cenę i jej podział ustalają strony w umowie przedwstępnej i akcie |
| Informacje przed umową | Prospekt informacyjny doręczony nieodpłatnie (art. 21) | Księga wieczysta, z domniemaniem zgodności wpisu ze stanem prawnym (art. 3 ustawy o księgach wieczystych) |
| Termin | Data przeniesienia praw wpisana do umowy (art. 35 ust. 1 pkt 7) | Data aktu ustalona ze sprzedającym, bez zależności od budowy |
| Odstąpienie | 30 dni przy brakach w umowie lub prospekcie (art. 43 ust. 1 pkt 1-5 i ust. 2) | Postanowienia umowy przedwstępnej |
Szczegóły umowy z dewelopera opisaliśmy we wpisie o umowie deweloperskiej. Rezerwacji lokalu dotyczy wpis o umowie rezerwacyjnej, a wpłat etapami wpis o harmonogramie płatności.
Na rynku pierwotnym, przy zakupie w ramach umowy deweloperskiej, nabywca wpłaca pieniądze etapami, zgodnie z postępem budowy (art. 8 ust. 1). Dlatego wysokość wpłaty zależy od stopnia realizacji etapu. O jego zakończeniu deweloper informuje nabywcę na papierze albo na trwałym nośniku (art. 8 ust. 2 i 3). Umowa deweloperska podaje też dane rachunku powierniczego. Wpisuje się do niej również składki na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny (art. 35 ust. 1 pkt 9 i 10). Etapowe wpłaty i umowa deweloperska dotyczą zakupu na rynku pierwotnym, a na rynku wtórnym ich nie ma. Gotowy lokal kupiony bezpośrednio umową sprzedaży może mieć inną ścieżkę.
Rachunek powierniczy może wypowiedzieć tylko bank lub kasa i tylko z ważnych powodów (art. 9 ust. 1). Termin wypowiedzenia wynosi co do zasady 60 dni. Skraca się jednak, gdy deweloper wcześniej zawrze umowę z innym bankiem (art. 9 ust. 2). O wypowiedzeniu bank informuje nabywcę w ciągu 10 dni (art. 9 ust. 3). Deweloper ma niezwłocznie zawrzeć umowę z innym bankiem, najpóźniej w 60 dni od wypowiedzenia. Do tego banku przechodzą środki z likwidowanego rachunku (art. 10 ust. 1 i 2). Jeśli w tym terminie deweloper nie przedstawi oświadczenia nowego banku, dotychczasowy bank niezwłocznie zwraca nabywcom pieniądze z rachunku (art. 10 ust. 3).
Na rynku wtórnym płatności i ich terminy strony ustalają w umowie przedwstępnej i w akcie notarialnym. Własność przechodzi na kupującego z chwilą podpisania aktu notarialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo strony umówiły się inaczej (art. 155 § 1 i art. 158 Kodeksu cywilnego). Mieszkanie już istnieje, więc termin nie zależy od postępu budowy. Jeżeli sprzedający ma jeszcze kredyt, kolejność kroków opisaliśmy we wpisie o sprzedaży mieszkania z kredytem hipotecznym. Kredyt i gotówkę porównuje też wpis o kredycie hipotecznym albo gotówce.
OnGeo wskazuje na przykład, że w Nowej Hucie i Bieńczycach dominuje rynek wtórny, a w Czyżynach i na Prądniku Białym działają deweloperzy.
Przy wyborze rynku pomaga pięć pytań:
Przed podpisem umowy kupujący na rynku pierwotnym dostaje prospekt informacyjny razem z załącznikami (art. 21 ust. 1 i 2). Na wtórnym kupujący może również zobaczyć księgę wieczystą, która jest jawna (art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Dokumenty sprzedającego opisaliśmy we wpisie o dokumentach potrzebnych do sprzedaży mieszkania. Cały proces zakupu opisuje poradnik zakupu mieszkania w Krakowie krok po kroku.
Prospekt dostaje także osoba, która ma podpisać umowę rezerwacyjną (art. 21 ust. 1). Jeśli deweloper doręczył go tylko na trwałym nośniku innym niż papier, zainteresowany może zażądać wersji papierowej w lokalu przedsiębiorstwa (art. 21 ust. 3). Jeśli przed podpisaniem umowy dane w prospekcie się zmienią, deweloper przekazuje aneks albo nowy prospekt. Wybiera tę samą formę, w jakiej doręczył pierwotny dokument, chyba że zainteresowany wyraźnie zgodzi się na inną (art. 22 ust. 1 i 2). Na przeczytanie zmian musi też zostać czas jeszcze przed umową (art. 22 ust. 3).
Na rynku wtórnym o stanie prawnym mieszkania informuje z kolei księga wieczysta. Nikt nie może zasłaniać się nieznajomością jej wpisów (art. 2), a o prawie wykreślonym z księgi przyjmuje się, że nie istnieje (art. 3 ust. 2).
Tak, ale różnica zależy od miary. Według NBP w II kwartale 2026 roku średnie ceny ofertowe były prawie równe: 16 915 zł/m² na rynku pierwotnym i 16 838 zł/m² na wtórnym (różnica 77 zł/m², czyli 0,5%). Ceny transakcyjne różniły się o 883 zł/m², czyli o 5,9% ceny z rynku wtórnego: 15 898 zł/m² na pierwotnym wobec 15 015 zł/m² na wtórnym.
Tak. Deweloper doręcza prospekt informacyjny razem z załącznikami przed zawarciem umowy, nieodpłatnie i na trwałym nośniku (art. 21 ust. 1 i 2 ustawy deweloperskiej).
Obie umowy wymagają aktu notarialnego. Umowę deweloperską zawiera się w tej formie na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy deweloperskiej, natomiast umowa sprzedaży mieszkania z drugiej ręki wymaga jej według art. 158 Kodeksu cywilnego.
Deweloper i nabywca ponoszą po połowie wynagrodzenie notariusza za czynności związane z umową deweloperską. Koszty sądowe w postępowaniu wieczystoksięgowym dzielą też tak samo (art. 40 ust. 2).
Wpis korzysta z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Ponadto księgi wieczyste są jawne i służą ustaleniu stanu prawnego nieruchomości (art. 1 i 2).
Przy prawie równych cenach ofertowych wybór między rynkami zależy od umowy, płatności etapami i terminu przeniesienia praw. Pomożemy przeanalizować obie ścieżki pod kątem Państwa priorytetów i budżetu. Czekamy na telefon (+48 12 307 13 23) i wiadomości na biuro@gamp-krakow.pl.
Źródła: