Podwyżka czynszu w trakcie najmu mieszkania polega na wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości czynszu (art. 8a ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów). Wypowiedzenie sporządza się na piśmie pod rygorem nieważności, z terminem trzech miesięcy, chyba że umowa przewiduje dłuższy, i ze skutkiem najpóźniej na koniec miesiąca kalendarzowego (art. 8a ust. 1-3).
Czynsz w krakowskim mieszkaniu na wynajem nie zmienił się od dawna. Właściciel zagląda do ogłoszeń z sąsiedniej klatki i zastanawia się, czy wystarczy wiadomość do najemcy i od kiedy nowa kwota zacznie obowiązywać. Odpowiedź zależy od formy pisma i od dat.
Na krakowskim rynku nieruchomości działamy od 2015 roku i prowadzimy pełną obsługę wynajmu. Poniżej zbieramy zasady z ustawy, według których właściciel podwyższa czynsz w trakcie najmu.
Zamiast jednostronnego komunikatu właściciel wypowiada dotychczasową wysokość czynszu (art. 8a ust. 1). Termin wypowiedzenia wynosi trzy miesiące, a strony mogą w umowie ustalić dłuższy (art. 8a ust. 2). Skutek następuje najpóźniej na koniec miesiąca kalendarzowego.
Drugą drogą jest aneks. Obie strony uzgadniają wtedy nową kwotę i podpisują zmianę umowy (art. 353¹ Kodeksu cywilnego). Aneks wymaga jednak zgody najemcy, więc przy braku porozumienia właściciel wraca do wypowiedzenia z art. 8a.
| Element | Co wynika z ustawy | Podstawa |
|---|---|---|
| Sposób zmiany | wypowiedzenie dotychczasowej wysokości czynszu | art. 8a ust. 1 |
| Forma | pismo, pod rygorem nieważności | art. 8a ust. 3 |
| Termin | 3 miesiące, chyba że umowa ustala dłuższy; skutek na koniec miesiąca | art. 8a ust. 1 i 2 |
| Odstęp między podwyżkami | nie częściej niż co 6 miesięcy od dnia, w którym podwyżka zaczęła obowiązywać | art. 9 ust. 1b |
| Opłaty niezależne od właściciela, na przykład media | podwyżkę opisuje zestawienie opłat z przyczyną, a art. 8a ust. 1-6b ich nie obejmuje | art. 9 ust. 2, art. 8a ust. 8 |
Forma pisemna oznacza dokument z własnoręcznym podpisem (art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego). Zwykły e-mail tej formy nie zachowuje. Równoważna z nią jest forma elektroniczna, czyli oświadczenie z kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 78¹ § 1 i 2).
Wypowiedzenie jest skuteczne, gdy dojdzie do najemcy tak, że może się z nim zapoznać (art. 61 § 1). Dlatego właściciel zachowuje dowód doręczenia, na przykład potwierdzenie odbioru albo podpis najemcy na kopii pisma. W dokumentacji podwyżki zostają trzy rzeczy: pismo z podpisem, dowód doręczenia i ewentualne uzasadnienie z kalkulacją. W piśmie właściciel podaje też nową kwotę, datę, od której obowiązuje, i dane stron.
Weźmy wypowiedzenie, które dochodzi do najemcy 12 listopada 2026 roku, przy terminie trzech miesięcy z ustawy. Trzy miesiące mijają 12 lutego 2027 roku. Okres wypowiedzenia kończy się jednak z końcem tego miesiąca, 28 lutego 2027 roku. Nowy czynsz obowiązuje zatem od 1 marca 2027 roku.
| Data | Zdarzenie |
|---|---|
| 12.11.2026 | wypowiedzenie czynszu dochodzi do najemcy |
| 12.01.2027 | mija 2 miesiące, które najemca ma na decyzję (art. 8a ust. 5) |
| 12.02.2027 | mijają 3 miesiące terminu wypowiedzenia |
| 28.02.2027 | kończy się okres wypowiedzenia |
| 01.03.2027 | zaczyna obowiązywać nowy czynsz i biegnie 6 miesięcy do kolejnej podwyżki |
Ten przykład ilustruje zasadę z ustawy, nie konkretną umowę. Termin w umowie może być dłuższy, więc o dacie podwyżki rozstrzygają zapisy umowy najmu.
Gdy czynsz po podwyżce przekracza w skali roku 3% wartości odtworzeniowej lokalu, podwyżka musi mieścić się w uzasadnionych przypadkach (art. 8a ust. 4). Wartość odtworzeniową oblicza się jako iloczyn powierzchni użytkowej lokalu i wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m² (art. 9 ust. 8).
Na pisemne żądanie najemcy właściciel ma 14 dni od otrzymania żądania, żeby przedstawić na piśmie przyczynę podwyżki i jej kalkulację. Brak odpowiedzi w tym terminie powoduje nieważność podwyżki (art. 8a ust. 4). Jeżeli żądanie najemcy dotrze do właściciela 20 listopada 2026 roku, odpowiedź musi być gotowa do 4 grudnia 2026 roku.
Ustawa uznaje za uzasadnioną podwyżkę, która w danym roku nie przekracza średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych za rok poprzedni (art. 8a ust. 4e). Wskaźnik ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w komunikacie w Monitorze Polskim. Inne uzasadnione przypadki ustawa wiąże z kosztami utrzymania lokalu, zwrotem kapitału i godziwym zyskiem, w granicach z ust. 4a i 4b. Ustawa ogranicza też zwrot kapitału. Rocznie może on wynieść najwyżej 1,5% nakładów poniesionych na budowę albo zakup lokalu oraz najwyżej 10% nakładów na trwałe ulepszenie, które zwiększa jego wartość użytkową, aż do ich pełnego zwrotu (art. 8a ust. 4b pkt 1).
Najemca ma dwa miesiące od wypowiedzenia na decyzję (art. 8a ust. 5) i dwie możliwości działania. Może odmówić podwyżki na piśmie, a wtedy stosunek najmu kończy się z upływem okresu wypowiedzenia. Może też zakwestionować przed sądem podwyżkę powyżej progu 3% wartości odtworzeniowej (ust. 4) i żądać ustalenia, że jest niezasadna albo zasadna w innej wysokości. Udowodnienie zasadności ciąży wtedy na właścicielu.
Do rozwiązania najmu albo do prawomocnego orzeczenia najemca płaci dotychczasowy czynsz (art. 8a ust. 6a). Gdy nie skorzysta z żadnego uprawnienia, płaci nową kwotę od upływu terminu wypowiedzenia. Jeżeli sąd uzna podwyżkę za zasadną, najemca dopłaca także różnicę za czas od upływu wypowiedzenia (art. 8a ust. 6b).
Opłaty niezależne od właściciela, na przykład za media, mają osobne zasady. Art. 8a ust. 1-6b ich nie obejmuje (art. 8a ust. 8). Gdy takie opłaty rosną, właściciel przedstawia najemcy na piśmie zestawienie wraz z przyczyną podwyżki (art. 9 ust. 2). Podwyższone opłaty najemca płaci jednak tylko w takiej wysokości, jaka pokrywa koszty dostaw ponoszone przez właściciela.
Poza czynszem właściciel może pobierać tylko opłaty niezależne od niego, na przykład za media (art. 9 ust. 5), i to wyłącznie wtedy, gdy najemca nie ma umowy bezpośrednio z dostawcą mediów lub usług (art. 9 ust. 6). Kto płaci za ogrzewanie, wyjaśnia tekst o ogrzewaniu w wynajmowanym mieszkaniu.
Przy najmie okazjonalnym zgłoszonym do urzędu skarbowego zgodnie z art. 19b ust. 1, art. 8a nie ma zastosowania (art. 19e). Właściciel może jednostronnie podwyższyć czynsz wyłącznie na warunkach zapisanych w umowie (art. 19c ust. 2). Jeżeli umowa takich warunków nie przewiduje, strony nadal mogą wspólnie uzgodnić nowy czynsz w pisemnym aneksie. Ten rodzaj umowy przybliża osobny tekst o najmie okazjonalnym.
Termin wypowiedzenia czynszu zależy od zapisów umowy najmu, bo może być dłuższy niż ustawowe trzy miesiące. Redagujemy zapisy o wypowiedzeniu, przedłużeniu i zmianie czynszu; więcej w tekście o czasie trwania umowy najmu. Pomagamy ustalić cenę ofertową na tle aktualnych median, co opisuje tekst o ogłoszeniu wynajmu.
Nie. Wypowiedzenie wysokości czynszu musi mieć formę pisemną pod rygorem nieważności (art. 8a ust. 3). Zwykły e-mail tej formy nie zachowuje. Równoważna z pismem jest forma elektroniczna z kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 78¹ Kodeksu cywilnego).
Trzy miesiące, chyba że strony ustaliły w umowie termin dłuższy. Okres wypowiedzenia kończy się najpóźniej na koniec miesiąca kalendarzowego (art. 8a ust. 1 i 2). Przy wypowiedzeniu z 12 listopada 2026 roku nowy czynsz obowiązuje więc od 1 marca 2027 roku.
Nie częściej niż co sześć miesięcy. Termin biegnie od dnia, w którym podwyżka zaczęła obowiązywać (art. 9 ust. 1b). Ograniczenie nie dotyczy opłat niezależnych od właściciela, na przykład kosztów mediów.
Tak. W ciągu dwóch miesięcy od wypowiedzenia może odmówić na piśmie, a wtedy najem kończy się z upływem okresu wypowiedzenia. Może też zakwestionować przed sądem podwyżkę powyżej progu 3% wartości odtworzeniowej (art. 8a ust. 4 i 5). Do rozstrzygnięcia płaci dotychczasowy czynsz.
Nie, jeśli właściciel zgłosił najem okazjonalny do urzędu skarbowego zgodnie z art. 19b ust. 1 (art. 19e). Właściciel może wtedy jednostronnie podwyższyć czynsz wyłącznie na warunkach zapisanych w umowie (art. 19c ust. 2). Jeżeli umowa takich warunków nie przewiduje, strony nadal mogą wspólnie uzgodnić nowy czynsz w pisemnym aneksie.
Podwyżka czynszu wymaga pisemnego wypowiedzenia dotychczasowej wysokości, trzech miesięcy i skutku na koniec miesiąca. Przy podwyżkach przekraczających 3% wartości odtworzeniowej właściciel odpowiada najemcy na pisemne żądanie uzasadnienia w ciągu 14 dni. Zapraszamy do kontaktu w sprawie wynajmu mieszkania w Krakowie: +48 12 307 13 23 lub biuro@gamp-krakow.pl. Mieszkanie można też zgłosić przez formularz.
Źródła: